Kodeks Pracy jest głównym źródłem prawa pracy obowiązującego w naszym kraju. Dokument ten pochodzi z dnia 26.06.1974r. (wszedł w życie 1 stycznia 1975r.). Kodeks Pracy określa przede wszystkim stosunek pracy, jaki powstaje między zatrudniającym a zatrudnionym (powstanie, ciągłość oraz jego zakończenie), ale także:
• Określa prawa oraz powinności zatrudniających i pracowników, tryb pracy, urlopy, ochronę pracy, bezpieczeństwo i higienę pracy, rozwiązuje konflikty ze stosunku pracy,
• Formułuje podstawowe normy prawa,
• Przesądza o trybie korzystania z Kodeksu Cywilnego, jak też zastosowywania k.p. poza jego prawidłowym zakresem,
• Ustanawia podstawowe instytucje prawa,
• Wyznacza zakres oraz tryb tworzenia innych praw w zakresie prawa pracy
Kodeks Pracy był niejednokrotnie nowelizowany, jednak i tak niektóre zagadnienia związane ze stosunkiem pracy możemy odnaleźć w innych ustawach. Są wśród nich:
• Ustawa o organizacjach pracodawców (Dz.U.91.55.235),
• Ustawa o związkach zawodowych (Dz.U.01.79.854 ze zm.),
• Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U.02.112.980)
Prócz Kodeksu Pracy, źródłami prawa pracy w Polsce są:
• Układy zbiorowe (regulaminy, statuty) zawierane między zatrudniającymi a związkami zawodowymi,
• Rozporządzenia,
• Zarządzenia
Do zasadniczych praw, które oddaje nam Kodeks Pracy należy między innymi, prawo do posiadania samodzielnie powziętej pracy, w której zatrudniony będzie miał zapewnione bezpieczeństwo i higienę, a także w której nie poczuje się wyszydzany i poniżany. W myśl prawa, pracownik winien otrzymywać przyzwoite honorarium za swą pracę a także móc skorzystać z prawa do wypoczynku.
W kodeksie zapisane jest również, że wszystkiee umowy, regulaminy i statuty, które powstają w trakcie trwania więzi pracy, nie mogą być mniej korzystne dla zatrudnionego, aniżeli te zawarte w k.p..
Mini słownik
Pracodawca – osoba fizyczna, prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która przyjmuje do pracy pracowników, spełniając przy tym pewne warunki społeczne oraz prawne
Pracownik – osoba fizyczna przyjęta do pracy na umowę o pracę, świadcząca wcześniej opisane obowiązki powiązane z miejscem pracy, na którym się znajduje
Stosunek pracy – swoista więź prawna, która tworzy się między pracodawcą a pracownikiem po uprzednim ustaleniu jej zasad
Zatrudnienie – fakt posiadania zatrudnienia przez osobę przyjęta do pracy albo w odwrotnym przypadku, fakt przyjęcia do pracy pracownika
Umowa o pracę – specyficzny typ kontraktu pomiędzy pracownikiem a pracodawcą, na mocy którego pracownik obowiązuje się świadczyć opisany typ pracy na korzyść pracodawcy, a zatrudniający wypłaca mu za to wynagrodzenie
Umowa zlecenie – typ kontraktu, na mocy którego osoba fizyczna wyraża zgodę płatnie albo bezpłatnie wykonywać pewną czynność prawną
Umowa o dzieło – typ umowy, na mocy której osoba fizyczna obowiązuje się do świadczenia scharakteryzowanego w umowie „dzieła”, za które dostanie wynagrodzenie od zamawiającego